امارات متحده عربی طی دهههای گذشته همواره یکی از مهمترین شرکای تجاری ایران بوده است. بخش قابل توجهی از واردات کالا، مواد اولیه، تجهیزات صنعتی، قطعات یدکی و کالاهای مصرفی از طریق بنادر امارات به ویژه دبی و شارجه به ایران منتقل میشود. به همین دلیل هرگونه تغییر در وضعیت حمل و نقل دریایی میان دو کشور میتواند تأثیر مستقیمی بر بازار واردات و زنجیره تأمین کالا در ایران داشته باشد.
در ماههای اخیر و همزمان با افزایش تنشهای منطقهای، بخشی از مسیرهای دریایی خلیج فارس با محدودیتهایی مواجه شد. این شرایط موجب کاهش تردد برخی شناورها، افزایش هزینههای بیمه دریایی، طولانی شدن زمان حمل کالا و ایجاد نگرانی در میان فعالان حوزه تجارت خارجی شد.
اکنون با کاهش تنشها و فراهم شدن شرایط برای ازسرگیری فعالیتهای دریایی، تجارت ایران و امارات وارد مرحله جدیدی شده است؛ مرحلهای که در آن امنیت، شفافیت و مدیریت هوشمند تردد شناورها بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
قانون جدید برای تردد کشتیها و لنجهای تجاری
بر اساس رویه جدیدی که در مسیرهای تجاری میان ایران و امارات در حال اجراست، شناورهایی که قصد حرکت از بنادر ایران به سمت بنادر امارات را دارند، باید پیش از آغاز سفر، اطلاعات مربوط به مسیر دریانوردی خود را در سامانههای مربوطه ثبت کنند.
این اطلاعات شامل موارد زیر است:
- بندر مبدأ و مقصد
- زمان تقریبی حرکت و ورود
- مسیر دریایی برنامهریزیشده
- مشخصات شناور
- اطلاعات موقعیتیابی و رهگیری
هدف از این اقدام، افزایش ایمنی تردد دریایی، مدیریت بهتر ترافیک شناورها و تسهیل نظارت بر مسیرهای تجاری در آبهای منطقه عنوان شده است.
رهگیری شناورها از طریق GPS و سامانههای دریایی
امروزه تقریباً تمامی کشتیهای تجاری جهان از سامانههای ناوبری و رهگیری الکترونیکی استفاده میکنند. فناوری GPS و سیستم شناسایی خودکار شناورها (AIS) امکان رصد موقعیت لحظهای کشتیها، سرعت حرکت، مسیر دریانوردی و زمان تقریبی رسیدن به مقصد را فراهم میکنند.
استفاده از این فناوریها مزایای متعددی برای تجارت دریایی دارد:
- افزایش امنیت مسیرهای کشتیرانی
- کاهش احتمال بروز حوادث دریایی
- مدیریت بهتر ترافیک شناورها
- تسریع عملیات امداد و نجات
- افزایش شفافیت حمل و نقل بینالمللی
- کاهش ریسکهای تجاری و بیمهای
کارشناسان حوزه لجستیک معتقدند استفاده گستردهتر از سامانههای رهگیری میتواند نقش مهمی در تسهیل تجارت منطقهای ایفا کند.
تأثیر قانون جدید بر واردات از امارات
فعالان اقتصادی بر این باورند که هرچند ثبت اطلاعات مسیر ممکن است در کوتاهمدت نیازمند انجام برخی فرآیندهای اداری جدید باشد، اما در بلندمدت مزایای قابل توجهی برای واردکنندگان و شرکتهای حمل و نقل خواهد داشت.
مهمترین آثار این تغییر عبارتاند از:
۱. افزایش امنیت حمل کالا
رهگیری مستمر شناورها باعث میشود وضعیت کشتیها در طول مسیر مشخص باشد و احتمال بروز مشکلات عملیاتی کاهش پیدا کند.
۲. کاهش ریسکهای بیمهای
شرکتهای بیمه دریایی معمولاً برای مسیرهایی که دارای شفافیت اطلاعاتی بیشتری هستند، شرایط مناسبتری ارائه میکنند.
۳. تسریع فرآیند ترخیص و برنامهریزی لجستیکی
ثبت اطلاعات سفر پیش از حرکت میتواند هماهنگی میان بنادر، شرکتهای حمل و نقل و صاحبان کالا را افزایش دهد.
۴. افزایش حجم مبادلات تجاری
با بازگشت تدریجی ثبات به مسیرهای دریایی، انتظار میرود حجم واردات و صادرات میان ایران و امارات در ماههای آینده روندی صعودی داشته باشد.
چرا امارات بر ثبت مسیر شناورها تأکید دارد؟
امارات یکی از مهمترین مراکز لجستیکی و ترانزیتی خاورمیانه محسوب میشود. هزاران کشتی و شناور تجاری سالانه از بنادر این کشور برای انتقال کالا به کشورهای مختلف استفاده میکنند.
افزایش حجم تجارت منطقهای، رشد حمل و نقل دریایی و اهمیت امنیت کریدورهای تجاری باعث شده است که مقامات دریایی این کشور بر استفاده از سامانههای هوشمند نظارت و رهگیری شناورها تمرکز بیشتری داشته باشند.
در واقع ثبت اطلاعات مسیر شناورها بخشی از روند جهانی دیجیتالی شدن صنعت حمل و نقل دریایی محسوب میشود؛ روندی که بسیاری از بنادر بزرگ جهان نیز در سالهای اخیر به سمت آن حرکت کردهاند.
آینده تجارت دریایی ایران و امارات
ایران و امارات به دلیل نزدیکی جغرافیایی، ارتباطات تجاری گسترده و نیاز متقابل بازارها، همواره روابط اقتصادی قابل توجهی داشتهاند. بازگشت ثبات به مسیرهای دریایی خلیج فارس و ایجاد سازوکارهای جدید برای مدیریت تردد شناورها میتواند زمینهساز رشد دوباره تجارت میان دو کشور باشد.
کارشناسان پیشبینی میکنند در صورت تداوم شرایط فعلی، حجم واردات کالا از امارات، سرعت جابهجایی محمولهها و سطح همکاریهای لجستیکی میان دو کشور افزایش یابد. همچنین استفاده از سامانههای ثبت مسیر و رهگیری شناورها میتواند به کاهش هزینههای عملیاتی و افزایش اعتماد فعالان اقتصادی در تجارت دریایی منطقه کمک کند.
جمعبندی
تجارت ایران و امارات در حال ورود به مرحلهای جدید از فعالیتهای دریایی است. الزام ثبت مسیر شناورها پیش از حرکت، استفاده گستردهتر از سامانههای رهگیری و بازگشت تدریجی امنیت به مسیرهای دریایی میتواند زمینه را برای افزایش مبادلات تجاری، تسهیل واردات کالا و توسعه همکاریهای اقتصادی میان دو کشور فراهم کند.
برای واردکنندگان، شرکتهای حمل و نقل و فعالان حوزه بازرگانی، آگاهی از این تغییرات میتواند نقش مهمی در برنامهریزی بهتر و بهرهبرداری از فرصتهای جدید تجاری در منطقه داشته باشد.
