یکی از بزرگترین آسیبهای مالی که در زمان تاخیرات ارزی و تعلیق پروازها به بازرگانان وارد میشود، جریمههای سنگین حق توقف کانتینر (Demurrage) و هزینههای سرسامآور انبارداری سازمان بنادر است. وقتی بار شما در گمرکات بندرعباس یا بندر امام خمینی رسوب میکند، هر روز معطلی میتواند سودآوری کل پروژه را نابود کند.
بسیاری از بازرگانان تصور میکنند این هزینهها قطعی و غیرقابل تغییر هستند؛ اما حقیقت این است که با استناد به بخشنامههای اضطراری سال ۱۴۰۵، راهکارهای قانونی دقیقی برای جلوگیری از متروکه شدن کالا و به موازات آن، اخذ تخفیفهای دموراژ و انبارداری وجود دارد.
تفاوت دموراژ کشتیرانی و هزینه انبارداری گمرک در چیست؟
برای گرفتن معافیت، ابتدا باید بدانید پول را به چه کسی پرداخت میکنید:
- دموراژ (Demurrage)؛ جریمه دیرکرد عودت کانتینر به مالک آن (شرکت کشتیرانی یا کریر) است که به صورت ارزی (دلار یا یورو) محاسبه میشود.
- هزینه انبارداری (Storage Fee)؛ هزینه نگهداری کالا در محوطه گمرک یا بنادر است که به شرکتهای سرمایهگذار بندر (مانند تایدواتر) و به ریال پرداخت میشود.
در شرایط بحرانی سال ۱۴۰۵ (مانند محاصرههای دریایی یا لغو پروازها)، هر دو مرجع دستخوش قوانین حمایتی دولتی میشوند که در ادامه به آنها میپردازیم.
چطور از شرکتهای کشتیرانی تخفیف دموراژ (حق توقف) بگیریم؟
کشتیرانیها معمولاً یک بازه زمانی معافیت (Free Time) بین ۷ تا ۱۰ روز به بازرگان میدهند. اگر به دلیل عدم تخصیص ارز نیما در این مدت موفق به ترخیص نشدید، مراحل زیر را برای اخذ تخفیف طی کنید:
استناد به بند فورسماژور (Force Majeure) در بارنامه
اگر تاخیر به دلیل شرایط اضطراری ملی، لغو پروازها یا مسدود شدن خطوط مواصلاتی بینالمللی باشد، بازرگان میتواند با دریافت گواهی از اتاق بازرگانی ایران، شرایط فورسماژور را اثبات کند. طبق قوانین حقوقی بینالمللی (Incoterms)، در شرایط قاهره، شرکتهای کشتیرانی موظف به تمدید فریتایم یا اعمال تخفیفهای سنگین روی تخفیفهای دموراژ و انبارداری هستند.
مذاکره برای “تغییر کاربری کانتینر” یا شیپمنت مجدد
اگر کالای شما قطعات IT فوری یا تجهیزات صنعتی است، میتوانید از شرکت کشتیرانی بخواهید بار را در انبار گمرک تخلیه (Strip) کند تا کانتینر آزاد شود. با این کار، شمارش معکوس دموراژ ارزی متوقف شده و هزینه شما فقط به انبارداری ریالی محدود میشود.
راهکارهای قانونی اخذ معافیت و تخفیف انبارداری گمرکی
سازمان بنادر و دریانوردی و گمرک ایران در سال ۱۴۰۵ بخشنامههای حمایتی ویژهای را برای بازرگانانی که کالایشان به دلایل خارج از اراده (مثل بخشنامههای ناگهانی یا قفل شدن صف ارز) دپو شده، صادر کردهاند.
فرمول طلایی کاهش هزینه انبارداری ۱۴۰۵:
ثبت درخواست کتبی در دبیرخانه گمرک + ضمیمه کردن تاییدیه بانک عامل مبنی بر ثبت سفارش در صف تخصیص ارز = اعمال تخفیف تا سقف ۵۰ الی ۷۰ درصد در فیش انبارداری سازمان بنادر.
گامهای اداری برای تخفیف انبارداری
- دریافت گواهی عدم قصور از بانک عامل: بانک باید کتباً تایید کند که پروفرمای شما در صف بوده و سیستم بانکی کشور توانایی تامین ارز را در آن بازه زمانی نداشته است.
- ارائه درخواست به کمیسیون اختلافات گمرکی: این کمیسیون بر اساس ماده ۱۴۴ قانون امور گمرکی، صلاحیت تعدیل هزینههای خدمات بندری و انبارداری را در شرایط بحران دارد.
جدول مقایسهای پتانسیل تخفیف در بنادر اصلی ایران
|
نام بندر / گمرک |
میزان انعطافپذیری در تخفیف دمورژ |
راهکار اختصاصی سال ۱۴۰۵ |
| بندر شهید رجایی (بندرعباس) | متوسط (به دلیل قوانین سختگیرانه خطوط خارجی) | انتقال بار به کانتینرهای ملکی یا خطوط کشتیرانی ملی (IRISL) برای تعلیق دموراژ |
| بندر امام خمینی (ره) | بالا (به ویژه برای کالاهای اساسی و نهادهها) | استفاده از مصوبات هیات وزیران جهت بخشودگی ۱۰۰ درصدی انبارداری کالاهای فله |
| فرودگاه امام خمینی (IKIA) | پایین (هزینههای انبارداری هوایی ساعتی محاسبه میشود) | استفاده از راهکار ترانزیت داخلی فوری به یک گمرک زمینی جهت کاهش هزینه |
اتصال زنجیره لجستیک؛ پیشگیری قبل از ورود کالا
برای اینکه اساساً کار شما به پرداخت دموراژهای سنگین نکشد، باید از قبل زنجیره حمل خود را مدیریت کنید. اگر مرزهای هوایی یا دریایی اصلی دچار اختلال شدند، هوشمندانهترین کار، سوئیچ کردن روی مسیرهای جایگزین حمل و نقل و ترانزیت کالا از طریق کریدورهای زمینی است. این کار ریسک توقفهای طولانیمدت در بنادر تحت ریسک را به شدت کاهش میدهد.
نتیجهگیری و اقدام فوری
مدیریت هزینههای بازرگانی در سال ۱۴۰۵ نیاز به تسلط بر قوانین موازی دارد. اخذ تخفیفهای دموراژ و انبارداری یک حق قانونی برای بازرگانانی است که به دلیل سیاستهای ارزی یا شرایط بحرانی کشور دچار آسیب شدهاند. اگر کانتینرهای شما در بنادر کشور معطل مانده و هزینههای آن در حال بالا رفتن است، دپارتمان حقوقی و گمرکی ما میتواند فرآیند اخذ معافیتها را برای شما کلید بزند.
